Thailand Taxonomy คืออะไร ? มาตรฐานใหม่สู่สังคมคาร์บอนต่ำ

เคยสงสัยกันหรือไม่ ? ว่าการดำเนินงานด้านสิ่งแวดล้อมของแต่ละธุรกิจดำเนินการกันจริงจังหรือทำเพื่อกล่าวอ้าง โดยไม่ได้มีการดำเนินการลดผลกระทบทางด้านสิ่งแวดล้อมตามที่อ้าง จนอดสงสัยไม่ได้ว่า องค์กรไหนเขียวจริง หรือองค์กรไหนฟอกเขียว (Greenwashing) การเกิด Taxonomy ขึ้นมานั้นจะช่วยให้เป็นเครื่องมือในการคัดกรอง รวมถึงการจำแนกกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่เป็นมิตรกับด้านสิ่งแวดล้อมอย่างถูกต้องมากขึ้น เพื่อให้เกิดการสอดคล้องกับเป้าหมาย Net Zero ของประเทศไทยที่ตั้งเป้าหมายเอาไว้

Thailand Taxonomy คืออะไร ? ทำไมถึงสำคัญ

Thailand Taxonomy คือ เป็นมาตรฐานการกำหนดนิยามและการจัดหมวดหมู่กิจกรรมในภาคเศรษฐกิจที่คำนึงถึงสิ่งแวดล้อม โดยเน้นการจำแนกกิจกรรมใช้เงื่อนไขทางด้านสิ่งแวดล้อม โดยกิจกรรมนั้นต้องมีความสอดคล้องกับ Thailand Taxonomy กล่าวคือต้องมีความสอดคล้องผ่านเกณฑ์ความยั่งยืนอย่างรอบด้าน โดยต้องคำนึงถึงผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมและสังคมด้วยเช่นกัน  ซึ่งเป็นมาตรฐานกลางสำหรับภาคส่วนต่าง ๆ ใช้อ้างอิง โดยการนำ Thailand Taxonomy ไปใช้ยังเป็นไปตามความสมัครใจ โดยในปัจจุบันครอบคลุมกิจกรรมใน 6 ภาคเศรษฐกิจที่มีส่วนสำคัญในการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของไทย ได้แก่ ภาคพลังงาน การขนส่ง การเกษตร การผลิต การก่อสร้างและอสังหาริมทรัพย์ และการจัดการของเสีย 

• ในส่วนของคณะทำงาน Thailand Taxonomy นั้นจะประกอบไปด้วย ผู้แทนจากทั้งทางภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคการเงิน โดยการจัดทำ Thailand Taxonomy ได้รับการสนับสนุนจากองค์กรระหว่างประเทศ ได้แก่ International Finance Corporation (IFC), Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit GmbH (GIZ) และ Asian Development Bank (ADB) รวมถึง ได้รับคำแนะนำทางเทคนิคจากที่ปรึกษาทั้งในและต่างประเทศตลอดกระบวนการพัฒนา ได้แก่ Climate Bonds Initiative (CBI), DNV, the Creagy, สถาบันคาร์บอนเพื่อความยั่งยืน (Carbon Institute for Sustainability: CBiS) และสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (Thailand Development Research Institute Foundation: TDRI) 

งานวิจัยกรุงศรี ได้ให้ข้อมูลไว้อย่างน่าสนใจว่าเกณฑ์ความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อมและสังคม ต้องมีส่วนสำคัญในการบรรลุตามวัตถุประสงค์ รวมถึงกรอบข้อกำหนดดังนี้ 

1. กิจกรรมต้องมีส่วนสำคัญในการบรรลุวัตถุประสงค์ด้านสิ่งแวดล้อมอย่างน้อย 1 ด้าน จากทั้งหมด 6 ด้าน ได้แก่  (1) การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (Climate Change Mitigation) (2) การปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change Adaptation) (3) การใช้น้ำอย่างยั่งยืนและอนุรักษ์ทรัพยากรน้ำ (4) การใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืนและปรับตัวสู่เศรษฐกิจหมุนเวียน (5) การป้องกันและควบคุมมลพิษ และ (6) การรักษาระบบนิเวศและความหลากหลายทางชีวภาพให้สมบูรณ์
2. กิจกรรมต้องไม่ส่งผลกระทบเชิงลบต่อสิ่งแวดล้อมด้านอื่น ๆ อย่างมีนัยสำคัญ (Do No Significant Harm: DNSH) กล่าวคือต้องไม่ขัดกับวัตถุประสงค์ด้านสิ่งแวดล้อมอื่น ๆ อีกทั้ง 5 ด้าน
3. กิจกรรมต้องคำนึงถึงผลกระทบทางสังคม (Minimum Social Safeguards: MSS) ในมิติต่างๆ เช่น สิทธิมนุษยชน แรงงาน ชุมชน และวัฒนธรรม โดยต้องดำเนินการสอดคล้องตามมาตรฐานสากล เช่น อนุสัญญาหลักขององค์การแรงงานระหว่างประเทศ และปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน

จัดกลุ่มกิจกรรมเป็น 3 ระดับ ด้วยระบบ “สัญญาณไฟจราจร”

ระบบ “สัญญาณไฟจราจร” ใน Thailand Taxonomy คืออะไร ?

Thailand Taxonomy ใช้ระบบ สัญญาณไฟจราจร (Traffic Light System) เพื่อจัดกลุ่มกิจกรรมทางเศรษฐกิจออกเป็น 3 ระดับตามผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ได้แก่

“สีเขียว – สีเหลือง – สีแดง”

โดยแต่ละสีแสดงถึง “ระดับความยั่งยืน” ของกิจกรรมทางเศรษฐกิจนั้น ๆ
ตั้งแต่กิจกรรมที่ช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างชัดเจน ไปจนถึงกิจกรรมที่ยังสร้างผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมสูง

🟢 ระดับที่ 1: “สีเขียว” (Green Activities)

ระดับที่ 1 สีเขียว หมายถึง กิจกรรมที่ เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมโดยตรง และมีส่วนช่วย ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก (GHG Emission) หรือสนับสนุนการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ

ตัวอย่างกิจกรรมสีเขียว:

• การผลิตไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียน เช่น พลังงานแสงอาทิตย์ ลม น้ำ ชีวมวล
• การใช้ รถยนต์ไฟฟ้า (EV) หรือระบบขนส่งสาธารณะไฟฟ้า
• อาคารที่ออกแบบตามแนวทาง Green Building / Energy Efficiency
• การบริหารจัดการขยะด้วยหลัก Circular Economy เช่น การรีไซเคิลหรือใช้ซ้ำ

💡 ความสำคัญ: กิจกรรมสีเขียวถือเป็น “กิจกรรมเป้าหมายหลัก” ของนโยบาย Thailand Taxonomy และเป็นโครงการที่ มีสิทธิ์ได้รับการสนับสนุนจากสถาบันการเงินหรือกองทุนสีเขียว (Green Finance) ก่อนเป็นลำดับแรก

🟡 ระดับที่ 2 : “สีเหลือง” (Amber / Transition Activities)

 ระดับที่ 2 สีเหลือง หมายถึง : กิจกรรมที่ ยังไม่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมเต็มรูปแบบ แต่กำลังอยู่ในช่วง “เปลี่ยนผ่าน (Transition)” เพื่อมุ่งสู่กิจกรรมสีเขียวในอนาคต

อาจยังมีการปล่อยคาร์บอนอยู่บ้าง แต่มีแผนหรือเทคโนโลยีที่ชัดเจนในการลดผลกระทบลงเรื่อย ๆ

📌 ตัวอย่างกิจกรรมสีเหลือง :

• โรงไฟฟ้าที่เปลี่ยนจาก ถ่านหิน → ก๊าซธรรมชาติ ซึ่งปล่อยคาร์บอนน้อยลง
• โรงงานที่เริ่มใช้เทคโนโลยี Carbon Capture & Storage (CCS)
• การใช้เชื้อเพลิงชีวภาพ (Biofuel) แทนน้ำมันบางส่วน
• โครงการที่อยู่ระหว่างเปลี่ยนระบบขนส่งจากดีเซลไปสู่ระบบไฟฟ้า

💡 ความสำคัญ : กลุ่มนี้มีบทบาทสำคัญในช่วงเปลี่ยนผ่าน เพราะช่วยให้ธุรกิจที่ยังไม่สามารถ “เขียวเต็มรูปแบบ” สามารถเข้าร่วมกระบวนการปรับตัวได้อย่างค่อยเป็นค่อยไป
รัฐและสถาบันการเงินอาจให้สิทธิประโยชน์บางส่วนเพื่อ กระตุ้นให้เปลี่ยนผ่านเร็วขึ้น

🔴 ระดับที่ 3: “สีแดง” (Red / Unsustainable Activities)

ระดับที่ 3: “สีแดง”  หมายถึง: กิจกรรมที่ ก่อให้เกิดผลกระทบทางลบต่อสิ่งแวดล้อมสูง เช่น การปล่อยคาร์บอนจำนวนมาก หรือทำลายทรัพยากรธรรมชาติ โดย ไม่มีแผนการปรับตัวอย่างชัดเจน

📌 ตัวอย่างกิจกรรมสีแดง :

• การผลิตไฟฟ้าจาก ถ่านหินหรือน้ำมันเตา โดยไม่มีเทคโนโลยีดักจับคาร์บอน
• การขนส่งโดยใช้เครื่องยนต์สันดาปที่ไม่มีมาตรการลดการปล่อยไอเสีย
• อุตสาหกรรมที่มีการปล่อยน้ำเสียหรือมลพิษโดยไม่ได้รับการบำบัด
  

💡 ความสำคัญ : กิจกรรมสีแดงจะถูกมองว่า ไม่ยั่งยืนในระยะยาว และมีความเสี่ยงสูงที่จะถูกจำกัดหรือเลิกสนับสนุนทางการเงินในอนาคต หลายธนาคารและนักลงทุนอาจ ลดหรือหยุดปล่อยสินเชื่อให้กับกิจกรรมในกลุ่มนี้ เพื่อลดความเสี่ยง ESG (Environmental Risk)

Thailand Taxonomy คลอบคลุมกิจกรรมใน 6 ภาคเศรษฐกิจ แบ่งเป็น 2 ระยะ ดังนี้

ระยะที่ 1 : เริ่มประกาศใช้เมื่อปี 2566 โดมุ่งเน้นไปที่สองภาคเศรษฐกิจหลักที่มีการปล่อย GHG สูง ได้แก่ ภาคพลังงานและภาคขนส่ง 

ระยะที่ 2 : เริ่มมีการประกาศใช้เมื่อ พฤษภาคม 2568 ที่ผ่านมา โดยได้ขยายขอบเขตไปอีก 4 ภาคเศรษฐกิจเพิ่มเติม ได้แก่ ภาคอุตสาหกรรม เกษตรกรรม การก่อสร้างและอสังหาริมทรัพย์ และการจัดการของเสีย

โดยทั้ง 2 ระยะของการประกาศใช้ Thailand Taxonomy สะท้อนเจตจำนงของประเทศไทยที่มีความมุ่งมั่นในการลด GHG ให้เป็นศูนย์ภายในปี 2608 ( Net Zero 2065 ) และมีความเป็นกลางทางคาร์บอนภายในปี 2593 (Carbon Neutrality 2050) 

ตัวอย่างการนำ  Thailand Taxonomy ไปใช้ในกิจกรรมทางเศรษฐกิจของภาคส่วนต่าง ๆ

ตัวอย่างการนำไปใช้ในแต่ละภาคส่วน

1. ภาคการเกษตร

• ธนาคาร: ใช้เกณฑ์ของ Thailand Taxonomy เพื่อกำหนดเงื่อนไขในการให้ “สินเชื่อสีเขียว” แก่โครงการปลูกอ้อยอย่างยั่งยืน
• ภาคธุรกิจ: นำเกณฑ์ไปใช้ในการปรับปรุงกระบวนการผลิตให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งสามารถทำได้โดย
  • ทางเลือกที่ 1: การได้รับการรับรองตามมาตรฐานที่ระบุใน Taxonomy เช่น มาตรฐาน Bonsucro หรือ Smartcane BMP
  • ทางเลือกที่ 2: การจัดทำ แผนการจัดการฟาร์มแบบบูรณาการ (Integrated Farm Management Plan: IFMP) เพื่อยืนยันว่ากิจกรรมการเกษตรเป็นไปตามเกณฑ์ของ Taxonomy 

2. ภาคของเสีย

• ธุรกิจการจัดการของเสีย: ใช้ Taxonomy เป็นเครื่องมือในการยืนยันว่าการดำเนินงาน เช่น การคัดแยกขยะ การรีไซเคิล หรือการผลิตพลังงานจากขยะ เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมตามเกณฑ์
• การเข้าถึงแหล่งเงินทุน : การปฏิบัติตามเกณฑ์ของ Taxonomy จะช่วยเพิ่มโอกาสในการเข้าถึง “การเงินที่ยั่งยืน” มากขึ้น โดยธุรกิจอาจต้องแสดงหลักฐาน เช่น ใบอนุญาต เอกสารขั้นตอนการดำเนินงาน และผลการตรวจสอบ 

3. ภาคพลังงาน

• การส่งเสริมพลังงานหมุนเวียน:
  • ภาครัฐ: สามารถใช้ Taxonomy ในการกำหนดกฎเกณฑ์ที่ชัดเจนเพื่อส่งเสริมการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียนแบบกระจายศูนย์
  • ภาคธุรกิจ: ธุรกิจพลังงานแสงอาทิตย์สามารถนำเกณฑ์ไปใช้ในการวางแผนติดตั้งระบบกักเก็บและสำรองไฟฟ้า
• การวางกลยุทธ์และการลงทุน: ใช้ Taxonomy เพื่อจัดกลุ่มกิจกรรมทางเศรษฐกิจเขียว และวางแผนการลงทุนในพลังงานสะอาดได้อย่างมีทิศทาง

ประโยชน์ในการนำ Thailand Taxonomy ไปใช้ 

• การพัฒนาผลิตภัณฑ์ทางการเงิน : ทำให้เกิดผลิตภัณฑ์ทางการเงินเพื่อความยั่งยืนมากขึ้น เช่น Green bond และ Green loans
• การป้องกัน “การฟอกเขียว” (Greenwashing) : ช่วยให้เกิดความโปร่งใสในการลงทุนที่คำนึงถึงสิ่งแวดล้อม
• การดึงดูดเงินลงทุน : ดึงดูดนักลงทุนที่ให้ความสำคัญกับเรื่องการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
• การประเมินความเสี่ยง : ช่วยให้ธุรกิจสามารถประเมินความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อมได้ 

โดยสรุปแล้ว Thailand Taxonomy ถือเป็นมาตรฐานที่สำคัญต่อธุรกิจไทย ซึ่งจะเป็นกรอบในการจำแนกกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่ช่วยระบุว่า “กิจกรรมใดเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม” เพื่อสร้างมาตรฐานกลางในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจคาร์บอนต่ำของประเทศไทย กรอบนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการพัฒนาเศรษฐกิจสีเขียว เพราะช่วยให้ภาครัฐ ภาคธุรกิจ และนักลงทุน ใช้เกณฑ์เดียวกันในการตัดสินใจลงทุนอย่างโปร่งใส ลดปัญหาการเกิด Green Washing และสนับสนุนเป้าหมาย Net Zero 2065 ของประเทศ

ในฐานะที่ปรึกษาด้านสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืน FDI Group มีบทบาทสำคัญในการช่วยองค์กรภาคธุรกิจเข้าใจและประยุกต์ใช้ Thailand Taxonomy ได้จริง ตั้งแต่การวิเคราะห์และจัดหมวดกิจกรรมตามเกณฑ์สี การจัดทำรายงาน ESG และ Carbon Footprint ไปจนถึงการวางแผนเปลี่ยนผ่านสู่กิจกรรมสีเขียว เพื่อเพิ่มโอกาสเข้าถึงเงินทุนสีเขียว (Green Finance) และยกระดับมาตรฐานความยั่งยืนขององค์กรธุรกิจให้สามารถดำเนินการได้อย่างราบรื่นโดยทีมผู้เชี่ยวชาญที่พร้อมให้คำแนะนำในทุกกลุ่มอุตสาหกรรม 

ช่องทางติดต่อ 

• Facebook : FDI Group – Business Consulting
• Line : @fdigroup
• Phone : 02-642-6866, 02-642-6869, 02-642-6895
• E-mail : infojob@fdi.co.th
• Website : www.fdi.co.th