"น้ำท่วมหาดใหญ่" และอุทกภัยรุนแรง เปิดสาเหตุ…ทำไมน้ำท่วมหนัก

“น้ำท่วมหาดใหญ่“ เปิดสาเหตุ…ทำไมน้ำท่วมหนัก

สถานการณ์ล่าสุดในพื้นที่ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ประสบปัญหาอุทกภัยครั้งใหญ่ที่ถูกประเมินว่า “หนักที่สุดในรอบ 25 ปี” นับตั้งแต่เหตุการณ์น้ำท่วมปี 2543 โดยในหลายพื้นที่ระดับน้ำสูงจนส่งผลกระทบทั้งบ้านเรือน เขตเศรษฐกิจสำคัญ และจุดสัญจรหลักของเมือง สร้างผลกระทบทั้งต่อชีวิตประจำวัน เศรษฐกิจท้องถิ่น และระบบขนส่งเป็นวงกว้าง

สถานการณ์ที่เกิดขึ้นในครั้งนี้เป็นผลมาจากการผสมผสานของสภาพภูมิอากาศที่รุนแรง ภูมิประเทศของพื้นที่ และการบริหารจัดการน้ำที่ยังมีช่องว่าง โดยหน่วยงานรัฐและนักวิชาการต่างออกมารายงานตรงกันว่าฝนที่ตกหนักในปีนี้อยู่ในระดับ “ผิดปกติสูงมาก” จนเกินความสามารถของระบบรองรับน้ำและโครงสร้างพื้นฐานในปัจจุบัน

เปิดภาพรวมของเหตุการณ์“ฝนถล่มแบบฉับพลัน” (rain bomb)”

ข้อมูลจากสถานีตรวจวัดปริมาณน้ำฝนของกรมอุตุนิยมวิทยาระบุว่า ปริมาณน้ำฝนสะสม 3 วันในพื้นที่หาดใหญ่สูงกว่า 595–600 มิลลิเมตร ถือว่ามากที่สุดในรอบหลายทศวรรษ ความรุนแรงของฝนที่ตกในคืนวันที่ 21 พฤศจิกายน โดยเฉพาะในบริเวณเขาคอหงส์ – นาหม่อม ทำให้เกิดสถานการณ์ที่เรียกว่า “ฝนถล่มแบบฉับพลัน” (rain bomb) น้ำจำนวนมหาศาลไหลบ่าเข้าสู่ตัวเมืองอย่างรวดเร็ว

พื้นที่สำคัญ เช่น ย่านตลาดกิมหยง ถนนนิพัทธ์อุทิศ ถนนเสน่หานุสรณ์ และเขตเทศบาลนครหาดใหญ่ ถูกน้ำท่วมสูงอย่างรวดเร็ว ถนนหลายสายถูกตัดขาด การสัญจรหยุดชะงัก และร้านค้าต้องปิดให้บริการชั่วคราว ขณะที่ประชาชนจำนวนหนึ่งต้องอพยพไปยังพื้นที่สูงกว่า เนื่องจากระดับน้ำบางจุดเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

สาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดน้ำท่วมในครั้งนี้

1. ฝนตกหนักผิดปกติ จากภาวะลานีญา

ข้อมูลของนักอุตุนิยมวิทยาและกรมอุตุนิยมวิทยาระบุว่า ปี 2568 อยู่ในวัฏจักร ลานีญา (La Niña) ทำให้สภาพอากาศในหลายพื้นที่ของไทยมีความชื้นสูงและมีโอกาสเกิดฝนมากกว่าปกติ โดยเฉพาะภาคใต้ตอนล่างที่ได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือและร่องมรสุมที่มีกำลังแรงกว่าปีทั่วไป และมีฝนหนักชนิด “rain bomb” (ฝนตกหนักในช่วงสั้น ๆ และปริมาณมาก) โดยเฉพาะในคืนวันที่ 21 พ.ย. 2568 รอบ เขาคอหงส์ อำเภอนาหม่อม ก่อนจะไหลเข้าเมืองหาดใหญ่

2.ภาวะโลกร้อน

ที่เกี่ยวข้องอย่างมีนัยยะสำคัญ แม้ปัจจัยหลักของน้ำท่วมหาดใหญ่จะยังคงเป็นเรื่องฝนตกหนัก ภูมิประเทศลุ่มต่ำ และระบบระบายน้ำ แต่ ภาวะโลกร้อน (Climate Change) ทำให้เหตุการณ์ฝน extreme และน้ำท่วมฉับพลันเกิดบ่อยขึ้นและรุนแรงขึ้นกว่าในอดีต ซึ่งส่งผลโดยตรงที่ทำให้เกิดเหตุการณ์นี้ขึ้น ในกรณีหาดใหญ่ ฝน 595–600 มม. ใน 3 วันถือว่าเป็น “ระดับฝนสุดขั้ว” (extreme rainfall) ซึ่งสอดคล้องกับรายงานของ IPCC ที่พบว่าฝนลักษณะนี้จะเพิ่มขึ้น 20–30% ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้จากภาวะโลกร้อนด้วยเช่นกัน

3. พื้นที่หาดใหญ่เป็น “แอ่งกระทะ” รับน้ำจากหลายทิศทาง

หาดใหญ่เป็นพื้นที่ลุ่มต่ำที่รับน้ำจากคลองสำคัญ ได้แก่

คลองอู่ตะเภา
คลอง ร.1 หรือคลองภูมินาถดำริ
คลองสายรองอื่น ๆ ที่ไหลมารวมกันก่อนลงทะเลสาบสงขลา

ลักษณะภูมิประเทศแบบแอ่งกระทะทำให้เมื่อน้ำจากต้นน้ำไหลลงมาพร้อมกับฝนที่ตกหนักในเมือง จะเกิดสภาวะ “น้ำท่วมซ้ำซ้อน” ได้ง่าย และระบายน้ำออกได้ช้า

อ้างอิง: ข่าวสด (khaosod.co.th)

4. ระบบระบายน้ำไม่สามารถรองรับฝนระดับรุนแรงได้

แม้ว่าระบบป้องกันน้ำท่วมของหาดใหญ่จะได้รับการปรับปรุงหลายครั้งหลังปี 2553 แต่ปริมาณน้ำในปีนี้เกินขีดจำกัดของระบบระบายที่วางไว้ เช่น

อุโมงค์ระบายน้ำ
ประตูน้ำ
คลองสายต่าง ๆ ที่ยังมีการตกตะกอนและสิ่งอุดตัน

อ้างอิง: สำนักข่าวไทยรัฐ (thairath.co.th)

5. การจัดการความเสี่ยงและการเตรียมการที่ไม่เพียงพอ

แม้มีการแจ้งเตือนผ่านระบบ Cell Broadcast แต่หลายพื้นที่ยังไม่มีการอพยพหรือเตรียมแผนรับมือที่เหมาะสม ขณะเดียวกัน มีรายงานว่า ศูนย์บริหารจัดการน้ำส่วนหน้า ที่ควรจัดตั้งก่อนเกิดเหตุถูกจัดตั้งล่าช้ากว่าที่แบบแผนกำหนดไว้

อ้างอิง: Mgr Online (mgronline.com)

6. การพัฒนาเมืองและการใช้ที่ดินที่เพิ่มความเสี่ยง

การขยายตัวของเมืองและการก่อสร้างอาคารจำนวนมาก ทำให้พื้นที่ซึมน้ำหายไปอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ฝนที่ตกหนักกลายเป็นน้ำไหลบ่าเข้าสู่ถนนและพื้นที่ต่ำอย่างรวดเร็ว

อ้างอิง: Hatyai City Climate

ผลกระทบที่เกิดขึ้นในพื้นที่

ถนนสายหลักในเมืองหลายจุดไม่สามารถใช้งานได้
โรงเรียน สถานประกอบการ และร้านค้าจำนวนมากต้องปิดชั่วคราว
รถยนต์ได้รับความเสียหายจำนวนมากจากน้ำท่วมกะทันหัน
ระบบขนส่งสาธารณะ และรถไฟหาดใหญ่มีความล่าช้าหรือหยุดให้บริการบางช่วง
ประชาชนจำนวนหนึ่งต้องอพยพ หรือย้ายทรัพย์สินขึ้นที่สูง

โดยสรุปเหตุการณ์น้ำท่วมที่เกิดขึ้น

เหตุการณ์น้ำท่วมหาดใหญ่ปี 2568 เป็นสัญญาณชัดเจนว่าการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ และการใช้ประโยชน์ที่ดินในเมืองที่เพิ่มขึ้น ส่งผลให้ความเสี่ยงด้านอุทกภัยสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง แม้จะมีระบบป้องกันอยู่แล้ว แต่ไม่สามารถรองรับปริมาณฝนผิดปกติรุนแรงในครั้งนี้ได้ ขณะเดียวกัน การเตรียมความพร้อมและการบริหารจัดการน้ำในพื้นที่ยังต้องการการปรับปรุงเชิงระบบเพื่อป้องกันเหตุการณ์ลักษณะนี้ในอนาคต หาดใหญ่ในวันนี้จึงเป็นกรณีศึกษาและบทเรียนสำคัญของการพัฒนาเมืองที่ต้องรับมือกับสภาพอากาศสุดขั้ว และการวางแผนเชิงรุกคือสิ่งจำเป็นที่ต้องเกิดขึ้นโดยเร็วที่สุด

ร่วมด้วยช่วยกัน ช่วยเหลือผู้ประสบภัย ในส่วนของการบริจาคสิ่งของจำเป็นที่ใช้ได้จริง

เราจะช่วยผู้ประสบภัยได้อย่างไร ?

1.สามารถช่วยโดยการร่วมบริจาคสิ่งของที่จำเป็นจริงๆ อย่าบริจาคสิ่งของที่ไม่จำเป็น เพราะจะเป็นภาระของศูนย์ช่วยเหลือ สิ่งที่ต้องการมากที่สุด เช่น

ข้าวสาร อาหารพร้อมทาน
น้ำดื่ม
ผ้าอนามัย แพมเพิร์ส
ยาสามัญประจำบ้าน / ชุดปฐมพยาบาล
ไฟฉาย แบตเตอรี่ พาวเวอร์แบงก์
อุปกรณ์ทำความสะอาดหลังน้ำลด (ถุงดำ ไม้กวาด น้ำยาฆ่าเชื้อ)

2.ช่วยกระจายข่าวสารที่ถูกต้อง ตรวจสอบให้ถูกต้องก่อนแชร์

ข้อมูลผิดพลาดอาจทำให้คนเข้าใจสถานการณ์ผิด เช่น

ระดับน้ำ
เส้นทางอพยพ
จุดรับบริจาคให้แชร์เฉพาะจากศูนย์ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ,เทศบาลนครหาดใหญ่ , เหล่ากาชาดจังหวัดสงขลา หรือหน่วยงานราชการหลักที่เกี่ยวข้องเท่านั้น (โปรดระวังมิจฉาชีพ)
รวมถึงข่าวสารอื่น ๆ ที่เป็นการระดมความช่วยเหลือ

3.ร่วมเป็นอาสาสมัครหากอยู่ใกล้พื้นที่ สามารถช่วยได้ เช่น

ขนส่งสิ่งของขึ้นรถ
ช่วยจัดการศูนย์พักพิง
ช่วยอพยพผู้สูงอายุ เด็ก และสัตว์เลี้ยง
ช่วยซ่อมแซม ทำความสะอาดบ้านหลังน้ำลด

4.การร่วมบริจาคเงินให้หน่วยงานที่ตรวจสอบได้

เช่น มูลนิธิร่วมกตัญญู , สภากาชาดไทย , มูลนิธิสงเคราะห์ต่าง ๆ ควรมีชื่อปลายทางเป็นหน่วยงานชัดเจน มีใบเสร็จ มีความโปร่งใสและตรวจสอบได้

ถึงเวลาแล้วหรือยังที่เราทุกคนต้องร่วมมือกัน เราจะแก้ปัญหานี้ได้อย่างไร? ถ้าไม่เริ่มวันนี้… เราจะรอให้สถานการณ์เลวร้ายกว่านี้อีกแค่ไหน ?

เหตุการณ์น้ำท่วมรุนแรงที่หาดใหญ่ในปี 2568 เป็นสัญญาณชัดเจนว่า “ภัยธรรมชาติไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป” และภาวะโลกร้อนก็ไม่ใช่คำเตือนในอนาคต แต่กำลังเกิดขึ้นจริงในวันนี้ ฝนสุดขั้ว น้ำหลากฉับพลัน พายุที่คาดเดายาก ล้วนเป็นผลจากการเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศที่รุนแรงขึ้นอย่างต่อเนื่อง

เราทุกคน คือจุดเริ่มต้นที่สำคัญ ทุกภาคส่วนต้องร่วมมือกันตั้งแต่วันนี้
✔ มีส่วนช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในชีวิตประจำวัน
✔ สนับสนุนพลังงานสะอาดและธุรกิจที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
✔ เพิ่มพื้นที่สีเขียวและพื้นที่ซึมน้ำ
✔ ปรับตัวให้พร้อมต่อสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงไป
✔ ร่วมผลักดันนโยบายด้านสภาพภูมิอากาศและความยั่งยืนในระดับประเทศ

การเปลี่ยนแปลงอาจเริ่มจากสิ่งเล็ก ๆ ในชีวิตประจำวัน แต่เมื่อทุกคนร่วมมือกัน โลกที่ปลอดภัยและยั่งยืนจะเกิดขึ้นได้จริง

เรามาร่วมมือกัน เพื่อสร้างแนวทาง ป้องกันและพัฒนาทางด้านสิ่งแวดล้อมให้เกิดความยั่งยืน เพียงคุณมาปรึกษาเรา

Carbon Footprint Consulting Service

ให้คำปรึกษา ประเมิน และจัดทำคาร์บอนฟุตพริ้นท์สำหรับองค์กร Carbon Footprint for Organization, (CFO) และสำหรับผลิตภัณฑ์ Carbon Footprint for Product, (CFP)
ให้คำปรึกษาในการจัดทำรายงานเพื่อขึ้นทะเบียน
วางแผนการลดคาร์บอนสำหรับองค์กร เพื่อมุ่งสู่ Carbon Neutral and Net Zero
ให้คำปรึกษา จัดทำ และขอรับรอง ISO ที่เกี่ยวข้อง
ให้คำปรึกษาการจัดงาน/ชดเชย Carbon Neutral Event
ให้คำปรึกษาและจัดทำโครงการคาร์บอนเครดิต (T-VER)
ให้คำปรึกษาด้าน CBAM รับขึ้นทะเบียน และการจัดทำรายงาน
บริการจัดเก็บ รวบรวม และวิเคราะห์ข้อมูลบัญชีก๊าซเรือนกระจก (รายเดือน)
ให้บริการด้าน Energy Dashboard Platform บริการครอบคลุมในทุก Scope
บริการจัดอบรมภายในด้านสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืน รวมถึงด้านอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

บริการของเราด้านโครงการ ESG

ESG Strategy & Roadmap
Sustainability Report
ESG Baseline / Gap Analysis
ESG Dashboard & Data